روضه شب دوم محرم

روضه شب دوم محرم

ورودیه کربلا

سرانجام امام حسین علیهالسلام روز سه شنبه ۱۳ مهرماه مطابق با دوم محرم به کربلا می رسد ، به زمینی که پیش ازوقوع حادثه کربلا در سال ۶۱ هجری ناشناخته بود. امام هنگام ورود از نام این دیار می پرسد .شاطی ء الفرات ، طف ، عمورا ، نواویس ، عقر ، قبه الاسلام ، غاضریه ، صفورا ، شفیه و … کربلا نام های دیگر این سرزمین است . وقتی امام به نام کربلا می رسد ، زمزمه می کنند :

اللهم انی اعوذبک من الکرب و البلا . سپس می فرمایند: این همان سرزمین است . به خدا سوگند ! همین جاست که بار می گشاییم و خوابگاه شتران و ریزشگاه خون ماست و پیامبر مرا به این زمین وعده داد و در سخن او تردید و خلافی نیست .

وجه تسمیه و مفهوم شناسی کربلا

پیش از شهادت امام حسین و یارانش در این سرزمین بر اثر بلایی طبیعی که احتمالاً سیل بوده عده ی زیادی کشته   می شوند با کشته شدن امام و یارانش مردم فریاد می زنند ( کَــرَّ بَلاء ) یعنی بلا تکرار شد .اما گروهی این را قبول ندارند و می گویند کربلا در اصل ( کَرب + بلاء ) است یعنی اندوه و بلاء.

تعریف لغوی کربلا

در ریشه لغوی واژه کربلا و نیز در اشتقاق و معنای آن، اختلاف نظر وجود دارد:

«یاقوت حموی» بر این باور است که این کلمه ریشه ای عربی دارد. وی واژه «کربلا» را از «الکَرْبَلَه»; به معنای «سستی در گام ها» و برگرفته از «جاء یمشی مُکَرْبِلًا; با گام های سست آمد»، دانسته و در این باره بیان داشته که ممکن است به دلیل سست بودن زمین در کربلا، این سرزمین بدین نام خوانده شده باشد. او همچنین می گوید: گفته شده: «کَرْبَلْتُ الحِنْطَهَ; گندم را غربال و پاک کردم»، بنابراین ممکن است به جهت پاک بودن کربلا از سنگریزه و درختان انبوه، این سرزمین بدین نام خوانده شده باشد. یاقوت همچنین می افزاید: «کربل» نام گیاهی است ، پس احتمال دارد به دلیل وفور رویش این گیاه در این سرزمین، کربلا نام گرفته باشد.

اما باید گفت: علی رغم نظر و اصرار یاقوت حموی بر عربی بودن واژه کربلا، بسیاری بر این اعتقادند که این واژه از کلمه ای غیر عربی اتخاذ شده است. نویسنده کتاب «نهضه الحسین (علیه السلام)» بر این اعتقاد است که کربلا از کلمه «کور بابل»

; به معنای «مجموعه ای از روستاهای بابلی» گرفته شده است. وبرخی کور بابل را کلمه مرکب میدانند: « کور » جایی است که آهنگر برای دمیدن در آهن از شعله های آتش بهره می برد و « بابل » نیز به معنای صحرای گرم است . بنابراین ، معنای کلی آن شعله های حرارت صحرا است .

همچنین نویسنده کتاب «شهر حسین (علیه السلام)» درباره ریشه لغوی واژه کربلا می نویسد: «کربلا ترکیبی از دو واژه آرامی (۱) یعنی «کرب»; به معنای «معبد» یا «حرم» و «إیلا»; به معنای «خدایان» است. بنابراین نقل، معنای واژه کربلا «معبد یا حرم خدایان» می باشد. وی در ادامه می افزاید: «اگر به تاریخ این شهر در روزگار بابلی ها باز گردیم از آن نام نشانی خواهیم یافت; زیرا طبق گفته ماسینیون; «مستشرق فرانسوی»، کربلا در گذشته های دور معبد کلدانی های ساکن شهر نینوا و کوشک بابل بود و این دو شهر در نزدیکی ناحیه کربلا واقع شده بودند».

از این رو بعید نیست که کربلا نیز مانند بسیاری از شهرهای عراق; مثل بغداد، صرورا، جوخا، بابل، کوش و بعقوبا (بعقوبه) که از واژه ای غیر عربی اتخاذ شده اند، کلمه ای سامی، آرامی و یا بابلی باشد، به ویژه آن که کربلا در ناحیه نینوای جنوبی قرار دارد و نینوا از اسامی آشوری است.

سرزمین کربلا در ناحیه بیابانی و پر از تپه های باستانی واقع شده است که نام آن نینوا می باشد; از این رو نام دیگر کربلا را «نینوا» نیز می گویند. این سرزمین، قریه «یونس بن متی (علیهما السلام)» یکی از پیامبران الهی بود و او در همین سرزمین، مردمانش را به سوی خدا دعوت کرد. بعضی از محققان گفته اند که کربلا یکی از قریه های قدیمی منطقه «بابل» است که در قرون و اعصار گذشته بوده و شاهد این مطلب، وجود یکی از آثار باستانی واقع در نزدیکی «السده الهندیه» است. این سرزمین ۱۳ قرن قبل از میلاد، اقامتگاه سلطنتی بعضی از امپراطوران و شاهان آشوری; مانند «آشور بنی پال» بوده و علم پزشکی در آن گسترش داشته و مراکز تجاری، کتابخانه، معابد و امکانات مختلفی را شامل می شده که اواخر قرن هفتم قبل از میلاد، به دست مادها و بابلیان ویران شده است. نام آن از خدا باوری آشوریان قدیم; «نینا» گرفته شد و بعد از خرابی با نام «نینوا» برقرار ماند. (۲)

کربلا در روایات

در مورد کربلا روایات فراوانی از معصومان (علیهم السلام) نقل شده است که اشاره به معنای اصطلاحی کربلا دارند. در این جا به چند نمونه از آنها اشاره می شود:‌

‌۱-‌ پیامبر خدا (صلّی الله علیه و آله) فرمودند: پسرم حسین (علیه السلام) در سرزمینی به خاک سپرده می شود که به آن کربلا می گویند، زمین ‌ممتازی که همواره گنبد اسلام بوده است، چنان که خدا، یاران مؤمن حضرت نوح (علیه السلام) را در همان جا از طوفان نجات داد.‌

‌۲- امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) خطاب به خاک کربلا فرمود: چه خوش بویی ای خاک! در روز قیامت، قومی از تو بپا ‌خیزند که بدون حساب و بی درنگ به بهشت روند.‌

‌۳- امام سجاد (علیه السلام) فرمود: زمین کربلا در روز رستاخیز، چون ستاره مرواریدی می درخشد و ندا می دهد که من ‌زمین مقدس خداوند هستم، زمین پاک و مبارکی که پیشوای شهیدان و سالار جوانان بهشت را در بر گرفته است.‌

‌۴- امام صادق (علیه السلام) فرمود: جایگاه قبر امام حسین (علیه السلام)، دری از درهای بهشت است.

در روایات آمده است که سید الشهدا «ع‌» نواحی اطراف قبر خویش را از اهل نینوا و غاضریه به مبلغ شصت هزار درهم خریداری کرد و به خود آنان صدقه داد و با آنان شرط کرد که مردم را به جایگاه قبرش راهنمایی کنند و هر که را به زیارت آن حضرت آید، سه ‌روز مهمان نمایند و پذیرایی کنند.

ٴ

پاورقی :

۱- قومی از قبایل سامی نژاد که نسبشان به «آرام» (اِرَم ); پسر سام بن نوح می رسد. این قوم در قرن دوازده قبل ازمیلاد مسیح به سرزمین های سوریه و شمال بین النهرین حمله بردند و بر دمشق و حلب دست یافتند. زبان منسوب به این قوم را زبان آرامی گویند.

۲- با تشکر از پژوهشکده باقرالعلوم ع و ازکلیه عزیزانی که برای جمع آوری این قسمت از مجموعه کمکم کردند .

 


پاسخ دهید

دیدگاه شما


× 3 = پانزده